Suni Tohumlama

Birliğimiz, bünyesinde görev yapan veteriner hekim ve suni tohumlama teknisyenleri vasıtasıyla suni tohumlama faaliyetlerini yürütmektedir. 2016 yılında Birlik personeli tarafından 12.769 adet suni tohumlama yapılmıştır.

Yıllara Göre Suni Tohumlama Sayısı

İneklerde Kızgınlık, Suni Tohumlama, Gebelik ve Doğum

Kızgınlık

Bir işletmede her ineğin süt veriminin yanı sıra yılda bir buzağı vermesi istenir. Normal gelişimini tamamlamış düveler 15-16 aylık yaşta tohumlanıp gebe bırakılmalıdır. Bundan daha erken yaşta sağlanan gebelik düvelerin hem gelişmelerini geriletir hem de işletmeye sağlayacağı toplam yararı azaltır. Hangi yaşta olurlarsa olsun, dişi sığırların belirli fizyolojik belirtiler eşliğinde gösterdikleri çiftleşme isteğine kızgınlık denilmektedir. Yöremizde kızgınlık ile eş anlamlı olarak öğürsemek kelimesi de kullanılmaktadır. Gebelik sağlanamadığı sürece sığırlarda kızgınlık ortalama 21 günde bir tekrarlanır. Bu durum da Kızgınlık Döngüsü olarak tanımlanır. Kızgınlık döngüsü, ovulasyon ve gebeliğin gerçekleşmesi için gereken ve hayvan gebe kalmadığı sürece birbirini izleyen olaylar zinciridir.

Dişi sığırlar kızgınlık göstermeye başladıkları yaştan itibaren gebe kalmadıkları sürece her 18-21 günde bir kızgınlık gösterirler. Her döngü ortalama 21 gün devam eder.

Düveler mümkünse doğum güçlüğü yaratmayacak boğaların spermalarıyla tohumlanmalıdır. Melezleme yapılacak ise küçük cüsseli ırklar tercih edilmelidir. İkinci ve daha sonraki yavrulara gebe bırakılacak ineklerde, inekten kaynaklanan zor doğum olasılığının düşmesi beklenir.

İnekler doğumlarını takip eden 1. ayda kızgınlık gösterirlerse de hemen tohumlanmamalıdır. Doğuran bir sığırın tekrar tohumlanması için hiç olmazsa 50-60 gün geçmesi beklenmelidir. Bu hem yeterince süt elde edebilmek hem de tohumlama başarısını artırmak, yani gebelik sağlama ihtimalini yükseltmek için gereklidir. Gebe kalan inekler izleyen doğumlarına 45-60 gün kala kuruya çıkarılmalıdırlar. Böylece ineklerin bir yılda 10 ay kadar sağılmaları ve bir doğum yapmaları sağlanmış olur.

Doğumu takip eden 85-90. günde hala gebe bırakılamamış inekler işletmeye yük olmaya başlarlar. Çünkü bu dönemden sonra gebelik sağlanamayan her kızgınlık laktasyonun düşük süt verimli dönemi ya da hayvanın sağılmayacağı sürenin 20 gün uzaması, bir yılda elde edilecek buzağı sayısının azalması ve verimsiz dönem masraflarının artması anlamına gelir. Bu nedenle ineklerin kızgınlıklarının iyi takip edilmesi, tohumlamanın zamanında ve hatasız yapılması gerekir.

Tohumlama başarısı sadece tohumlamacının becerisi değil, uygun tohumlama zamanının iyi belirlenmesi ile yani iyi kızgınlık takibi ile de ilişkilidir. Bunun için ineğin doğurduğu tarih, kızgınlık gösterdiği tarihler, tohumlama tarihleri kaydedilmeli ve kızgınlık takibi bu bilgilere göre yapılmalıdır.

Başta yüksek verimliler olmak üzere bazı ineklerin kızgınlık belirtilerini fark etmek oldukça zordur. Gizli kızgınlık olarak tanımlanan bu durumun size zarar vermemesi için kızgınlık takibinin dikkatli bir şekilde yapılması ve günde sabah ve akşam iki kere en az 20 dakika süre ile kızgınlık göstermesi beklenenlerin izlenmesi gerekir. İneklerin çoğu gece veya sabaha karşı kızgınlık gösterirler. Bu nedenle sabahın erken saatlerinde yapılacak kontroller daha önemlidir.

Kızgınlıkların saptanması

Sürüde döl verimi bakımından iyi bir sonuç alabilmenin ilk koşulu kızgınlıkların zamanında ve doğru şekilde saptanmasıdır. İşletmenin karlılığı açısından bu konu çok önemlidir.

Temel prensipler